Odlewnia aluminium · Janikowo k. Poznania

Stopy odlewnicze aluminium

Stopy odlewnicze aluminium to stopy aluminium z krzemem, miedzią lub magnezem, przeznaczone do odlewania w kokilach, w formach piaskowych i pod ciśnieniem. Ich gatunki i skład chemiczny określa norma PN-EN 1706. W naszej odlewni najczęściej odlewamy pięć z nich – od uniwersalnego EN AC-42000 (AlSi7Mg) po odporny na korozję EN AC-51300 (AlMg5).

Stopy odlewnicze używane przez naszą odlewnię aluminium

Stop wg PN-EN 1706GrupaTechnologia w naszej odlewniNajważniejsze cechy
EN AC-42000 (AlSi7Mg)Al-Si-Mgkokila, formy piaskowedobra lejność i odporność na korozję; można go przesycać i starzyć (T6)
EN AC-46200 (AlSi8Cu3)Al-Si-Cuodlewanie ciśnienioweuniwersalny stop z miedzią: dobra wytrzymałość i skrawalność
EN AC-46500 (AlSi9Cu3(Fe)(Zn))Al-Si-Cuodlewanie ciśnieniowebardzo dobra lejność, cienkie ścianki – typowy stop do odlewów ciśnieniowych
EN AC-47100 (AlSi12Cu1(Fe))Al-Si (okołoeutektyczny)odlewanie ciśnieniowenajlepsza lejność i szczelność – złożone, cienkościenne odlewy
EN AC-51300 (AlMg5)Al-Mgkokilawysoka odporność na korozję, dobra polerowalność; trudniejszy w odlewaniu

Stop dobiera się do wymagań detalu: wytrzymałości, szczelności, odporności na korozję, sposobu wykończenia i technologii odlewania. Jeśli rysunek nie określa gatunku, pomagamy go wybrać – zasady doboru zebraliśmy niżej, w części „Jak dobrać stop do odlewu”.

Materiały wsadowe i przygotowanie wsadu

Odlewnia przetapia głównie certyfikowany wsad o składzie prawie identycznym z wymaganiami klienta. Dodatki stopowe dozujemy tylko wtedy, gdy wymaga tego konkretne zamówienie.

Gąski stopu aluminium ułożone w stos – przygotowanie wsadu do przetopu

Nie stosujemy wsadu uzyskiwanego ze złomu aluminiowego. W niektórych wytopach, dla lepszej ekonomiki procesu, dodajemy częściowo wyselekcjonowany złom własny – braki i układy wlewowe – o składzie zgodnym z zadanym stopem.

Przed zalaniem form ciekły metal przechodzi rafinację i modyfikację, które podnoszą jego jakość. Ponieważ materiał wsadowy ma istotny wpływ na jakość ciekłego metalu, składujemy go tak, by chronić przed zanieczyszczeniem, zawilgoceniem i pomieszaniem gatunków.

Specyfikacja stopów odlewniczych

Istnieje możliwość wyboru stopu według norm PN, DIN oraz EN. Poniżej podajemy oznaczenia i skład chemiczny pięciu najczęściej odlewanych przez nas stopów według PN-EN 1706 – w procentach masy, aluminium stanowi resztę. Pojedyncza liczba oznacza zawartość maksymalną; pozostałe pierwiastki i zanieczyszczenia określa norma.

1. EN AC-42000 – AlSi7Mg

Oznaczenie numeryczneEN AC-42000
Oznaczenie chemiczneEN AC-AlSi7Mg
Odpowiednik AA356
Zastosowanieodlewy w kokilach i formach piaskowych, także po obróbce cieplnej (T6)

Skład chemiczny EN AC-42000 (% masy)

SiFeCuMnMgZnTiAl
6,5–7,50,550,200,350,20–0,650,150,25reszta

2. EN AC-46200 – AlSi8Cu3

Oznaczenie numeryczneEN AC-46200
Oznaczenie chemiczneEN AC-AlSi8Cu3
Zastosowanieodlewy ciśnieniowe; stop nadaje się także do odlewania grawitacyjnego

Skład chemiczny EN AC-46200 (% masy)

SiFeCuMnMgZnTiAl
7,5–9,50,82,0–3,50,15–0,650,05–0,551,20,25reszta

3. EN AC-46500 – AlSi9Cu3(Fe)(Zn)

Oznaczenie numeryczneEN AC-46500
Oznaczenie chemiczneEN AC-AlSi9Cu3(Fe)(Zn)
Zastosowanieodlewy ciśnieniowe, w tym cienkościenne

Skład chemiczny EN AC-46500 (% masy)

SiFeCuMnMgZnTiAl
8,0–11,01,32,0–4,00,550,05–0,553,00,25reszta

4. EN AC-47100 – AlSi12Cu1(Fe)

Oznaczenie numeryczneEN AC-47100
Oznaczenie chemiczneEN AC-AlSi12Cu1(Fe)
Zastosowanieodlewy ciśnieniowe o złożonych kształtach i cienkich ściankach, wymagające szczelności

Skład chemiczny EN AC-47100 (% masy)

SiFeCuMnMgZnTiAl
10,5–13,51,30,7–1,20,550,350,550,20reszta

5. EN AC-51300 – AlMg5

Oznaczenie numeryczneEN AC-51300
Oznaczenie chemiczneEN AC-AlMg5
Zastosowanieodlewy kokilowe narażone na korozję oraz przeznaczone do polerowania i wykończenia dekoracyjnego

Skład chemiczny EN AC-51300 (% masy)

SiFeCuMnMgZnTiAl
0,550,550,100,454,5–6,50,100,20reszta

Grupy odlewniczych stopów aluminium

Odlewnicze stopy aluminium zawierają więcej dodatków niż stopy do przeróbki plastycznej, z których powstają blachy i profile – przede wszystkim krzemu, który poprawia lejność i zmniejsza skurcz. Gatunki, skład chemiczny i minimalne właściwości mechaniczne odlewów określa norma PN-EN 1706.

GrupaPrzykład wg PN-EN 1706Najważniejsze cechy
Al-Si (siluminy)EN AC-44100 (AlSi12(b))najlepsza lejność, mały skurcz, dobra szczelność – cienkie ścianki i złożone kształty
Al-Si-MgEN AC-42000 (AlSi7Mg)utwardzane cieplnie (T6), dobra odporność na korozję – odlewy kokilowe i piaskowe
Al-Si-CuEN AC-46200, EN AC-46500dobra lejność, wytrzymałość w stanie lanym i skrawalność, słabsza odporność na korozję – głównie odlewy ciśnieniowe
Al-MgEN AC-51300 (AlMg5)najwyższa odporność na korozję, dobra polerowalność, trudniejsze w odlewaniu
Al-CuEN AC-21000 (AlCu4MgTi)bardzo wysoka wytrzymałość po obróbce cieplnej, słabsza lejność i odporność na korozję

Najlepiej wypełniają formę siluminy okołoeutektyczne, zawierające ok. 11–13% krzemu – eutektyka aluminium–krzem przypada na ok. 12,6% Si.

Jak dodatki stopowe wpływają na właściwości odlewu

  • Krzem – poprawia lejność, zmniejsza skurcz i skłonność do pęknięć na gorąco; przy dużej zawartości zwiększa zużycie narzędzi przy obróbce.
  • Magnez – razem z krzemem umożliwia utwardzanie wydzieleniowe (przesycanie i starzenie); w większej ilości, jak w stopach Al-Mg, daje wysoką odporność na korozję.
  • Miedź – zwiększa wytrzymałość i twardość, także w podwyższonej temperaturze, oraz poprawia skrawalność, ale obniża odporność na korozję i ciągliwość.
  • Żelazo – zwykle zanieczyszczenie tworzące kruche fazy; w odlewach ciśnieniowych jego niewielki dodatek ogranicza przywieranie stopu do formy.
  • Mangan – zmienia kształt faz z żelazem na mniej szkodliwy.
  • Tytan, bor, sód i stront – rozdrabniają ziarno i modyfikują krzem w eutektyce, co poprawia wytrzymałość i ciągliwość odlewu.

Skurcz odlewniczy stopów aluminium

Skurcz liniowy, uwzględniany przy wykonaniu modelu i formy, wynosi dla stopów aluminium najczęściej ok. 1% – zależnie od stopu, technologii i kształtu odlewu. Skurcz objętościowy w czasie krzepnięcia jest kilkakrotnie większy (dla czystego aluminium ok. 6–7%, dla siluminów mniej), dlatego odlew zasila się nadlewami, a stopy z większą zawartością krzemu łatwiej odlać bez jam skurczowych.

Jak dobrać stop do odlewu

  • Technologia – do odlewania ciśnieniowego najczęściej stopy Al-Si-Cu, do kokil i form piaskowych – stopy Al-Si-Mg i Al-Mg.
  • Wytrzymałość – gdy liczy się wysoka wytrzymałość, wybiera się stop utwardzany cieplnie, np. EN AC-42000 w stanie T6.
  • Korozja – w agresywnym środowisku lepiej sprawdzają się stopy bez miedzi: Al-Mg i Al-Si-Mg.
  • Szczelność i cienkie ścianki – siluminy okołoeutektyczne, np. EN AC-47100.
  • Wykończenie – do polerowania i anodowania dekoracyjnego nadają się stopy Al-Mg; malować proszkowo można odlewy ze wszystkich grup.

Jeśli specyfikacja określa ślad węglowy odlewu, podaj go w zapytaniu. Przetapiamy głównie certyfikowany wsad o składzie prawie identycznym z wymaganiami klienta; nie stosujemy wsadu uzyskiwanego ze złomu aluminiowego (szczegóły w sekcji „Materiały wsadowe i przygotowanie wsadu” poniżej).

W skrócie: do odlewów kokilowych i piaskowych najczęściej stosujemy EN AC-42000 (AlSi7Mg) – także w stanie T6 – oraz odporny na korozję EN AC-51300 (AlMg5). Do odlewów ciśnieniowych służą stopy z miedzią EN AC-46200 i EN AC-46500 oraz okołoeutektyczny EN AC-47100.

Więcej o technologiach i obróbce: odlewanie kokilowe, odlewanie piaskowe, odlewanie ciśnieniowe oraz obróbka cieplna odlewów.

Szukasz odlewu z konkretnego stopu aluminium? Wyślij rysunek lub model 3D na odlewnia@adjatech.pl albo zadzwoń: +48 61 662 43 37 (pn–pt 8:30–16:30).

Zakres usług: oferta produkcyjna odlewni.