Odlewnia aluminium · Janikowo k. Poznania

Hartowanie aluminium

Hartowanie aluminium to obróbka cieplna, w której odlew nagrzewa się do temperatury tuż poniżej początku topnienia stopu (zależnie od składu ok. 480–545°C), wygrzewa, a potem gwałtownie chłodzi, najczęściej w wodzie. W stopach aluminium ten etap nazywa się fachowo przesycaniem – pełną twardość i wytrzymałość odlew zyskuje dopiero po następującym po nim starzeniu.

Celem hartowania jest nadanie odlewowi właściwości dobranych do jego zastosowania: większej twardości, wytrzymałości i stabilności wymiarów. Inaczej niż w stali, samo szybkie schłodzenie nie utwardza aluminium – zatrzymuje tylko składniki stopowe w roztworze, z którego podczas starzenia wydzielają się drobne cząstki umacniające.

Jak przebiega hartowanie aluminium

  1. Nagrzewanie i wygrzewanie. Odlew wygrzewa się w temperaturze dobranej do stopu, zwykle przez kilka do kilkunastu godzin – aż składniki stopowe (magnez i krzem albo miedź) rozpuszczą się w aluminium i struktura się ujednorodni.
  2. Szybkie chłodzenie. Po wyjęciu z pieca odlew jak najszybciej trafia do kąpieli – zwykle w ciągu kilku do kilkunastu sekund. Im dłużej trwa przeniesienie, tym więcej składników zdąży się wydzielić i tym słabszy będzie efekt.
  3. Starzenie. Tuż po schłodzeniu stop jest ciągliwy, ale jeszcze niezbyt twardy. Wytrzymałość rośnie podczas starzenia: naturalnego w temperaturze otoczenia albo sztucznego w piecu, zwykle w 150–180°C.

Temperatura hartowania aluminium

Temperatura musi być na tyle wysoka, by rozpuścić fazy umacniające, i na tyle niska, by nie nadtopić granic ziaren. Dlatego zależy przede wszystkim od składu stopu:

Grupa stopówPrzykład wg PN-EN 1706Hartowanie (przesycanie)Starzenie sztuczne
aluminium–krzem–magnezEN AC-42000 (AlSi7Mg)ok. 530–545°Cok. 150–180°C
aluminium–krzem–miedźEN AC-46200 (AlSi8Cu3)ok. 480–500°Cok. 160–180°C

To wartości orientacyjne. Dokładną temperaturę, czas wygrzewania i rodzaj chłodziwa ustala się dla konkretnego stopu, grubości ścianek i wymaganych właściwości odlewu.

Które odlewy z aluminium można hartować

  • Stopy umacniane wydzieleniowo – przede wszystkim aluminium z krzemem i magnezem oraz z miedzią. Te stopy dobrze reagują na hartowanie i starzenie (stan T6).
  • Stopy bez faz umacniających – np. stop z magnezem EN AC-51300 (AlMg5) czy czyste aluminium – nie zyskują w ten sposób twardości.
  • Odlewy ciśnieniowe zwykle nie są hartowane: zamknięty w nich gaz rozszerza się w wysokiej temperaturze i tworzy pęcherze. Stosuje się je w stanie lanym albo po samym starzeniu (T5).

Co daje hartowanie odlewów

  • wyższą wytrzymałość na rozciąganie i granicę plastyczności,
  • większą twardość i odporność na ścieranie,
  • bardziej jednorodną strukturę i przewidywalne właściwości w całej serii.

Minimalne właściwości odlewu w stanie lanym (F) i po obróbce cieplnej, np. T6, podaje dla każdego stopu norma PN-EN 1706 – to one są podstawą odbioru. Hartowanie zwykle obniża wydłużenie, a gwałtowne chłodzenie może odkształcić cienkie i długie odlewy, dlatego trzeba je odpowiednio ułożyć w piecu, a czasem prostować.

W skrócie: hartowanie aluminium = przesycanie (wygrzewanie w ok. 480–545°C i szybkie chłodzenie) + starzenie (naturalne albo w ok. 150–180°C). Efektem jest twardszy i wytrzymalszy odlew, najczęściej w stanie T6.

Hartowanie odlewów w naszej odlewni

Obróbkę cieplną – wyżarzanie, hartowanie (przesycanie) i starzenie – wykonujemy na życzenie klienta, razem z odlewaniem i obróbką mechaniczną odlewów. Na życzenie wykonujemy też badania wytrzymałościowe. Stop dobieramy tak, by dało się go utwardzić – w odlewaniu kokilowym często jest to EN AC-42000.

Więcej o poszczególnych etapach: przesycanie aluminium, starzenie aluminium, utwardzanie aluminium, obróbka cieplna odlewów oraz stopy odlewnicze aluminium.

Potrzebujesz odlewów z aluminium po obróbce cieplnej? Wyślij rysunek lub model 3D na odlewnia@adjatech.pl albo zadzwoń: +48 61 662 43 37 (pn–pt 8:30–16:30).

Zakres usług: oferta produkcyjna odlewni.